Column voor de IKON-krant

Haast maakt ons niet sneller, alleen maar ongeduldiger.
Dat weten wij allen uit ervaring als we bijvoorbeeld te laat van huis zijn gegaan.
Maar waarom heeft iedereen die haast dan?
Omdat we de tijd niet hebben genomen?
Blijkbaar is dat een bijkans niet meer gekende luxe in 2010.
De tijd nemen. Pfff, dat klinkt zowel dominant als sensueel.
De tijd wil blijkbaar genomen worden. Als een willige minnares.
Of gekoesterd als een vadertje. Waar komt anders die uitdrukking vandaan? Vadertje Tijd. Je zou toch spontaan bij hem neder willen zitten en hem vragen wat zijn wil is?
Ach, tussen droom en daad…
Jammer dat het wenken van dit vadertje door ons nog zo weinig wordt gezien en gehonoreerd.
En terwijl wij die te nemen tijd over het hoofd zien, menen we dat het een schaars goed is geworden. Want de mantra’s ‘Geen tijd’ en ‘Drukdrukdruk’ ligt op menig lip.
Wie heeft nog het lef te bekennen dat er zeeën te over zijn?
Door onverhoopt scheiden, rouwen of baanverlies, schamen we ons vaak voor de daardoor vrijkomende tijd.
Zelfs als we alleen in een kamer zijn, generen we ons nog.
Dan houden we bijvoorbeeld te lang de tv aan.
En in werkverband of met een partner doen we overbodige dingen als vergaderingen houden, smartelijke ruzies maken of doodsaaie etentjes doorstaan. Misschien heeft het nodeloos dichtkitten van de tijd wel met zelfafwijzing te maken, vinden we onszelf niet de moeite waard genoeg om er de tijd voor te nemen.
Zonder reden of doel verwijlen en verpozen lijkt uit de tijd geraakt. Zelfs bij de zeer sterken onder ons.
Mijn concertvriend van 82 geniet weliswaar zeer van goede muziek, meditatie, tuin en krant, en toch verwijt hij zichzelf weleens dat hij zijn tijd daarmee heeft verdaan.
Voor ons lijkt dat weinig hoop te bieden op verlichting tijdens het klimmen der jaren.
Maar deze vriend heeft zojuist ook een prachtrol in een buitengewoon urgent toneelstuk over misbruik in de katholieke kerk afgeslagen. Het had de kroon op zijn acteerwerk kunnen zijn. Maar hij wil de kostbare tijd aan zijn nog belangrijker zaken offeren. Aan verwijlen, mediteren en bezig zijn ‘met de dingen van Mijn Vader’, zou Jezus zeggen.
Mijn dierbare vriend weet dat spiritueel krijgerschap ook betekent:
De moed te hebben om teleur te stellen.
Zodat hij zich neer kan zetten naast Vadertje Tijd.
Want die heeft ons wat te zeggen.

Het lijkt hier wel een kathedraal wiens luister is ontvreemd.
Een aangerand godshuis, waar de beeldenstorm wat al te grimmig en gortig is opgevat.
Een ontklede plek, waar weerloosheid welkom is.
Ik proef en hoor de nu nog lege ruimte.
Dit wordt het nieuwe onderkomen van ons Vermoeden.
In deze voormalige zagerij is het nog wat kleintjes rondlopen.
Zou de vader van Jezus er ook zo bijgezeten hebben?
Kilte trekt al huiverig op, ook al moet de echte herfst zich nog melden.
Dat zal nog wat worden komende winter.
Maar ijskouwelijk roeien zal mij voorlopig bespaard blijven.
Eigenlijk best gek, net nu ik die sportieve kunst eindelijk een beetje onder de knie kreeg.
Maar al rondlopend op deze aankomende en nog kalme Vermoedenplek is zowel dankbaarheid als giechel welkom:
Want wat mooi dat we al zoveel jaren met heerlijke collega’s en onvergetelijke gasten dit programma mogen maken. En wat een grap is het te beseffen hoe vaak we ons al verplaatst hebben.
Voor kijkers maakt een televisiedecor misschien niet eens zo erg veel uit. Die kosten en moeiten worden wellicht niet eens zo waargenomen. Neem nu al die verschillende locaties waar het Vermoeden de afgelopen acht jaar heeft huisgehouden:
Ons eiland met roeiboot, de diverse kerkjes, die rijk gevulde roomse schatkamer, alle eigen huiskamers van de gasten zelf, of die eerste hippe loods…
Hoe belangrijk en heerlijk ook, de locatie is voor kijkers niet de kern van dit programma.
Wat vooral wordt gewaardeerd, zo horen wij met regelmaat, is de pracht aan Vermoedengasten.
Dat roept natuurlijk de vraag op waarom wij als programmamakers dan de moeite nemen om elke twee jaar naar een nieuw heenkomen te zoeken.
Het antwoord is diffuus, lief, luxe en broos en daarom ook van wezenlijk belang:
Want de plek van ons Vermoeden doet er toe voor de cameramannen, de geluidsjongens, de lichtploeg, de productievrouwen, de visagiste, voor de eetverstrekkers, de eind- en redactiemeisjes en voor de presentatette.
Maar vooral onze gasten moeten zich meer dan welkom voelen op die plek waar om hun heiligste zelf wordt gevraagd.
Vandaar deze nieuwe weerloze kathedraal die lijkt te smeken om een wankelnieuwe gemeenschap der heiligen van gasten, kijkers en makers.
De verzuiling, de kerk en de omroep gedragen zich als bladeren in de herfst.
Maar mensen zullen altijd blijven vertellen over en luisteren naar het naamloos heimwee dat ons drijft, onze ongeleste dorst,
naar de genadevolle vreugde die soms zomaar doorbreekt,
naar de vruchtbaarheid die te vinden is in het dal.
Altijd zullen wij mensen blijven vertellen over de vensters van de ziel
waarachter we vinden wat we niet zochten,
en op het spoor komen van wat we heimelijk vermoedden.

(column voor de Ikonkrant september 2010)

Vele Hilversumse collega’s hebben te maken met seizoensarbeid. ’s Winters is het zenden, roeien en vragen stellen geblazen, maar in de zomer kan men zich van een heel andere kant tonen. Ook aan zichzelf.
Zoiets helpt enorm bij het voorkomen van beroepsdeformatie en aangekoekte zelfbeelden.
Zo zou een mens zich in de rol van presentatettetje gemakkelijk kunnen gaan verbeelden enorm extravert en sociaal te zijn. En daardoor vergeten de eenzelvige zwerver in zichzelf te voeden, die aldus omkomt van honger en verwaarlozing.
Daarom loop ik nu in de Midi-Pyreneeën een stuk van het pelgrimspad richting Santiago de Compostella.
Mij gaat het niet om dat eeuwenlang bezochte magische einddoel, maar om het van huis gaan. Om net als Roodkapje het door mijzelf platgetreden pad te verlaten.
Het reiken is me liever dan het bereiken, bedenk ik als ik m’n trouwe, oerlelijke schoenen uitdoe om de blaar op m’n hiel te inspecteren.
Juist achter een zogenaamd einddoel zal de horizon immer lonken en knipogen. Net zoals op ieders levenspad.
Op zoek naar een pleister, vind ik in de zak van m’n spijkerbroek een verkreukelde, meegewassen papiersnipper met een flard van een vertaald gedicht van Herman Hesse:

‘Slechts wie kan weggaan en tot reizen is bereid,
ontkomt aan de verlamming die de sleur ons brengt.
Misschien stuurt ook ons stervensuur ons ooit,
heel jong nog, nieuwe oorden tegemoet.
De oproep die het leven aan ons doet, sterft nooit:
Kom hart, neem afscheid en genees maar goed.’

Pfff…Ik steek de snipper terug en weet dat het pad vandaag nog hobbeliger en steiler wordt.
Thuisgebleven geliefden vreesden dat eenzaamheid mijn grootste struikelblok zou vormen.
Maar ik vermijd juist de pelgrimsoorden waar talloze voetgangers ‘s nachts uitrusten. En overdag kom ik gelukkig bijna niemand tegen. Mij is het een raadsel dat pelgrims vrolijk kwetterend gezamenlijk optrekken.
Deze woestijn van eenzaamheid, de hitte, het hijgende klimmen -om over het krampende dalen nog maar te zwijgen- maken een mens zacht, soms huilerig. En blaren weten me nu al te vertellen dat hiel en ziel verbonden zijn. Toch voel ik me niet alleen. Tallozen zijn mij vooruitgesloft. Ik loop in een traditie en zoek op m’n I-pod de Années de Pèlerinage van Franz Liszt.
Deze stukken zijn minder virtuoos dan men van de branieschopper Liszt vaak weet en ademen een harmonieuze expressie die de monnik in hem eren. De muziek is gebaseerd op indrukken die Liszt opdeed tijdens de reizen die hij zijn hele leven maakte.
De verschillende delen hebben troostende titels en zijn mij als richtingaanwijzers op dit avontuurlijke pad dat voortdurend nieuwe perspektieven en uitdagingen biedt:
‘Aan de oever van een bron’,
‘Storm’,
‘De heimwee naar het moederland’,
‘Tranen om tegenslagen’,
‘Klaaglied bij de cipressen’.
En de muzikale pelgrimage van Liszt eindigt met :
‘Verheft uw hart’, Sursum Corda.
Pffff, het lijkt onze C.V. wel…..

Column voor
‘Geloven Onderweg’,
Dominicaans tijdschrift voor bezinning, bezieling en beweging

Column voor:
NieuwWij

(column voor de Ikonkrant 2, 2010)