Artikel in “Vroegop”

door: Monique Brandt – voorjaar 2007

Boeddha’s hoofd is door de storm naar de voet van de eik gerold. Een goudkleurige krekel klampt zich vast aan een verdwaalde tak. De waakzame, felle blik van een betonnen zwaan volgt elke stap van de bezoekers.
Het groene heksenhuisje van IKON-presentatrice en schrijfster Annemiek Schrijver, elke zondag op tv te zien met Het Vermoeden, ligt verscholen in het allerverste hoekje van De Groote Braak. Een trein lijkt even dwars over het achterterras te denderen, dan kruipt het tuintje weer traag terug in winterse verstilling.Een verlaten roze roos rekt zich uit naar de zeldzame stralen van een schraal zonnetje, een dwarse lavatera heeft zich veel te vroeg in paarsig roze gehuld.

Binnen doet Schrijver verwoede pogingen de gaskachel te ontsteken. Afgelopen voorjaar wist de vorige eigenaar van landgoed Schrijver het ding in een vloek en een zucht aan de praat te krijgen. Maar ja, doe het dan zélf maar eens na. Trouwens, de praktische kant van het volkstuinieren is sowieso niet echt besteed aan de in hartje Jordaan woonachtige tv-presentatrice. Zekerheden worden ingelijfd door vraagtekens. Vertel haar bijvoorbeeld eerst maar eens waar de hoofdkraan zit, en hoe je die afsluit voor de winter. Wanneer en waartoe stop je in Godsnaam verrotte kippenlevertjes in de sceptic tank? Een gasfles vervangen, is dat niet le-vens-gevaarlijk?! En dan probleem nummer 1: wat doe je tegen dat vervloekte onkruid? Je kijkt een keer en er staat niks, je kijkt nog een keer en dat overzichtelijke lapje gras is volkomen overwoekerd!! ,,Voortdurend ligt het gevaar op de loer dat de zaak hier wordt overgenomen door onkruid. Toen ik het kocht, in het vroege voorjaar, lag het er zo klein en overzichtelijk bij. Gras, een boompje, wat struikjes: een eitje, dacht ik toen. Maar binnen drie maanden was het een compleet oerwoud.”
Op een merkwaardige manier is het ook alsof oude kinderangsten zich in het huisje opeens weer aandienen. Van een simpele angst voor spinnen tot de beklemmende vrees voor extra bezit, enge geluiden, inbrekers. ,,Ik denk zelf altijd dat ik heel stoer ben, maar hier valt mijn hele imago in duigen.”
Het moge duidelijk zijn: rationele overwegingen lagen niet ten grondslag aan haar besluit tot aanschaf van huis en tuin. Sterker nog: het was een pure, onvervalste impulsaankoop. ,,Ik zeur al jaren om een huis met tuin, maar mijn vriend is echt een stadsmens dus ik kreeg zo langzaamaan in de gaten dat mijn wens nooit vervuld zou gaan worden. Toen ik vorig jaar aan het wandelen was, kwam ik hier terecht. Ik zag dit huisje, en in een vlaag van een seconde besloot ik dit aan te schaffen, zélf, in mijn eentje! Geen idee waaróm. Net zoals ik niet wist dat ik hier een boek zou schrijven, überhaupt, dat ik waar dan ook een boek zou gaan schrijven. Maar het gebeurde: ik trok hier halsoverkop in, ging zitten en begon te typen. Ik ben niet meer opgehouden tot het af was. ”
Drie maanden later was de bevalling een feit: haar roman Rachab verscheen half februari bij uitgeverij Prometheus. Nog kijkt ze er af en toe naar in opperste verbijstering: heb ík dat geschreven? Wanneer dan? Een volkomen intuïtief proces voltrok zich, hier in haar ”baarhuisje’. En ook: dánkzij dat huisje, want zonder haar houten optrekje was het boek er wellicht nooit gekomen. In die periode viel ze, hoe symbolisch, ook nog eens twintig kilo af. Helemaal vanzelf. ,,Ik heb hier drie maanden in een zeepbel geleefd, en dat had nergens anders gekund dan hier. Ik wóónde in dat verhaal, en dat kon, omdat het hier helemaal míjn plek is. Dat verhaal kwam hier pas los. En het is meteen één van de meest opwindende dingen die ik ooit heb meegemaakt, dat ik dacht: wat gebeurt hier nou? Welk personage ontstaat hier? En wat gaat die man nú doen? Het verhaal vormde zichzelf als het ware. Ik leef erg op van stilte. Ik kom extravert over, maar als ik te lang onder de mensen ben denk ik: val van het dak! Ik zat hier drie maanden en ik voelde me een heks, in de goede zin des woords dan: een scheppende oervrouw.”
Of dat scheppen straks ook voor de tuin op zal gaan, is – ahum – nog even de vraag. Ze viel als een blok voor het snoeperige huisje, maar ja, die tuin….Kijk, dat een hortensia een hortensia is, weet Schrijver ook wel. Maar wat de vorige bewoners verder aan beplanting hebben achtergelaten, Joost mag het weten. De goede wil is er trouwens wel, begrijp haar niet verkeerd: ,,Ik heb al mijn hele leven het beeld dat ik straks zeventig ben, dat ik dan gelukkig ben en dat ik dan rozen knip. Vraag niet waarom, maar dat beeld raak ik niet kwijt. Ik heb nog steeds die droom dat ik groene vingers krijg. Wat lijkt het me fijn als je alles weet en kan in die tuin. Maar nu weet ik niet goed waar ik moet beginnen.”
In opperste wanhoop belde ze een tijdje geleden een hoveniersbedrijf om het groen weer in het gareel te krijgen. Zelf zou ze bovendien graag op ‘tuinles’ willen: Iemand die met je de tuin in gaat en je letterlijk voorzegt: deze moet je in september helemaal terug knippen. Of juist niet. ,,Een gat in de markt, toch? Aan de andere kant heb ik er ook wel weer vertrouwen in. Ik ben er achter dat ik veel meer kan dan ik denk. Wij definiëren onszelf vaak als: ik ben heel onhandig, of: ik kan geen kaartlezen. Het is natuurlijk de vraag of dat ècht zo is, of dat we onszelf maar gevangen houden in dat beeld. Ik heb het doorbroken: wist ik veel dat ik een boek kon schrijven! Wist ik veel dat ik een huisje in een seconde zou kunnen kopen! Dat kan dus wel allemaal, en dús kan ik ook tuinieren.”
Afgelopen zomer heeft ze haar werkuren vervuld als kassajuf in het winkeltje van De Groote Braak. Een wereld ging voor haar open: de taal, de uitdrukkingen, de manier van omgaan met elkaar, heel anders dan in de stad. Maar ook weer niet dorps, daar is het park met vierhonderd tuinen te groot voor. Ze geniet er hoe dan ook van, in haar eentje.
Nu, met de lente in aantocht, staat ze voor de vraag: hoe gaan we verder, het huisje en zij? Toch maar weer een boek schrijven? ,,Het is namelijk wel heel erg míjn huisje. Ik zie hele gezinnen hier op het park, maar in mijn huisje kan dat eigenlijk niet. Mijn stief- en pleegkinderen zijn hier nog niet eens geweest. Er zit een enorme zachte meisjesenergie in dit huisje. Daat doorbreek je niet één-twee-drie.”
Vroegop- Monique Brandt-voorjaar 2007