Eenvoud

We zijn bij het toneelstuk Alles voor de Führer, de rijpe concertvriend en ik. Over het echtpaar Goebbels en mevrouw Göring. En Nelly Frijda is de gouvernante van de zes kinderen van Joseph en Magda Goebbels.
Een tragikomedie, noemen de makers dit stuk. Ik moet niet lachen.
Na afloop haal ik water voor twee.
Of ik van slag ben, vraagt de rijpe concertvriend.
Eigenlijk wel ja. Is het echt waar dat de geallieerden in ’43 weet hadden van de kampen, maar verzuimden om de spoorrails er naar toe te bombarderen?
Dat is echt waar, zegt hij. Wat of ik er verder van vond.
Ik heb geen verstand van toneel. Hij wel. Hij heeft in zijn lange leven heel vaak op de planken gestaan.
De leek in mij wordt niet alleen verdrietig van het onderwerp van dit stuk, maar ook van toneel in het algemeen.
Ik mag als ondeskundige natuurlijk niet oordelen, maat het komt me zo vaak zo eendimensionaal, hard en ouderwetsdogmatisch voor.
Ik ben als onbenulletje zo gretig bereid me te verplaatsen in die uitgebeelde personen (graag wil ik God aflezen in de harten van alle mensen), maar zowel mevrouw als meneer Goebbels zijn het hele stuk onbereikbaar.
Frijda is daarbij overigens een uitzonderlijke opluchting. Zij leeft echt in haar menselijke gelaagdheid.
Maar gedurende het stuk gebeurt er niets met de andere mensen op het toneel.
Waar is hun wanhoop om het lot van hun kinderen, hun lol, hun twijfel, hun waanzin, hun herkenbaarheid kortom?
De rijpe concertvriend geeft me gelijk maar vindt het toch goed dat we geweest zijn.
We zijn moe. Ik ben toe aan eenvoud.
Aan ont-wikkeling. Aan pelgrimeren en hij gaat dit keer met me mee.
Tot m’n stomme verbazing. Normaal is hij zijn huis niet uit te branden, te zagen of te slepen, zo vertelt hij alle kapers op zijn kust.
Maar nu heeft hij zelfs stoute wandelschoenen aangeschaft. Niet dat hij iedere dag met me mee gaat zwoegen.
Maar hij wacht vast wel met het avondeten.
We gaan naar Duitsland. Naar de streek van Meester Eckhart (circa 1260-1327).
Een paar van Eckharts’ one-liners prop ik vast in m’n rugzak:

“Luister dan naar het wonder. Hoe wonderbaarlijk: buiten staan en tevens binnen, bevatten en omvat worden, schouwen en tegelijk het geschouwde zelf zijn, vasthouden en vastgehouden worden- dat is het doel waar de geest in rust blijft en vereend met de lieve zaligheid.”

“Heel stil zijn en volkomen leeg, dat is voor jou het allerbeste.”

“Laat jezelf helemaal los en laat God het werk in je en voor je doen zoals Hij dat wil.”

“Want wil de mens werkelijk arm worden, dan moet hij zo leeg van geschapen wil zijn als hij was toen hij er nog niet was.”

“De stem roept in de woestijn. Laat deze eeuwige stem in je roepen zoals het haar behaagt, en wees leeg van alles, wees woestijn.”